Soğuk Havalarda İştahım Neden Artıyor ?

Yazın iki lokma zor yerken kışın kendimi tutamıyorum, kışın diyet yapamıyorum, soğuk havalarda elim daha fazla tatlıya gidiyor diyenleri elbette duymuşsunuzdur.

Bu durumun suçlusu mevsimler değil, siz de değilsiniz!
Peki ya o zaman neden havaların soğumasıyla iştah artıyor?

Yemek yediğimiz zaman, vücut sindirim için bir miktar enerji harcamaktadır. Bu enerji harcaması “diyet kaynaklı termojenez” olarak bilinir ve sonucunda vücut ısısında artış yaşanır.

Soğuk havalarda, vücut ısısı düşer. Vücut, kendi ısısını korumak için, daha fazla enerjiye ihtiyaç duyar. Başka bir deyişle, daha fazla kaloriye, besinlerden elde edebileceği daha fazla enerjiye. Bu ihtiyaç, iştahın artmasıyla sonuçlanabilir. Çünkü vücut, kendisini sıcak tutabilmek adına daha fazla enerji depolama eğilimindedir.

Bir başka etken ise, güneş ışınları ile ilgilidir. Güneş ışınları, vücutta mutluluk hormonu olarak bilinen Serotonin hormonunun üretimini arttırır. Serotonin hormonu ise duygu durumu ve iştahın düzenlenmesi mekanizmaları üzerine etkiye sahiptir. Günlerin kısalması, güneş ışınlarına olan maruziyetimizin azalması ile sonuçlanır. Azalan maruziyet, daha az Serotonin anlamına gelebilir. Bu nedenle, kışları olumsuz duygu durumu veya mevsimsel depresyon görülme sıklığı daha yaygındır.

Azalan serotonin seviyeleri, iştah artışını etkileyebilir. Aynı zamanda, azalan Serotonin seviyeleri, duygusal bir açlık yaratarak “comfort foods” yani rahatlatıcı yiyecekler tüketimine daha fazla götürebilir. Rahatlatıcı yiyecekler, genel olarak, karbonhidrat ağırlıklı ve yüksek enerjili yiyecekler olabildiği gibi herkes için farklı anlamlar da taşıyabilir: özlediğiniz anne keki, nostalji hissiyle çocukken yediğiniz bir çikolata veya sizi ısıtacak sıcacık bir çorba…

Sonuç olarak, birtakım mekanizmalar sonucu soğuk havalarda iştah artışı yaşanabilir. Peki bu durumda biz ne yapacağız diyorsanız birkaç öneriyi sizin için yazıyorum:

• Mevsimsel meyve ve sebzeler, vücudunuzun ihtiyaçlarına uygundur. Bu nedenle besin tercihlerinizi mevsimine göre yapmaya özen gösteriniz.
• Yeterli lif ve protein alımı doygunluk ve tokluk sağlayarak kan şekerini dengede tutar. Günlük olarak yeterli lif ve protein tüketimini sağlamaya dikkat ediniz.
• Serotonin hormonunu doğal olarak arttırarak yaşanabilecek duygusal açlığı yönetebilirsiniz. Tavuk eti, hindi eti, kabak çekirdeği, ayçiçeği çekirdeği, susam gibi besinleri beslenmenize ekleyiniz. Ayrıca, egzersiz yapmak da (örneğin yürüyüş) Serotonin üretimini arttırmanın yollarından biri!

Uzman Diyetisyen Ceren Pektaş

Kaynakça

• https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK236229/
• Koçhan NZ, Arslan M. Mevsimsel Değişimin Duygusal İştah Ve Yeme Tutumu Üzerine İlişkisinin İncelenmesi: Üniversite Öğrencileri Üzerine Bir Çalışma. Med J West Black Sea. 2021;5(2):210-7.